Dr Roland Wesołowski z Katedry Biologii i Biochemii Medycznej Wydziału Lekarskiego Collegium Medicum UMK otrzymał finansowanie w wysokości 46 585 zł w konkursie MINIATURA 10 Narodowego Centrum Nauki. Środki zostaną przeznaczone na realizację badań wstępnych dotyczących biologicznych i molekularnych uwarunkowań wykrywalności Blastocystis spp.
Konkurs MINIATURA skierowany jest do naukowców posiadających stopień doktora i służy finansowaniu pojedynczych działań naukowych, takich jak badania wstępne czy pilotażowe, stanowiących krok w kierunku przygotowania przyszłych, większych projektów badawczych.
Działanie naukowe zatytułowane „Dynamika wydalania oraz molekularna heterogeniczność Blastocystis spp. jako źródło ograniczeń wykrywalności – badanie pilotażowe” będzie dotyczyło jednego z najczęściej wykrywanych eukariotycznych mikroorganizmów zasiedlających przewód pokarmowy człowieka.
Pomimo częstego występowania Blastocystis w populacji ludzkiej, jego znaczenie biologiczne nadal nie zostało jednoznacznie określone. Interpretację wyników badań utrudniają między innymi brak pełnej standaryzacji metod detekcji, nieregularny charakter wydalania oraz jego znaczne zróżnicowanie genetyczne. W konsekwencji wyniki uzyskane z kolejnych próbek pobranych od tej samej osoby mogą się różnić, a badania oparte wyłącznie na pojedynczej próbce mogą prowadzić do niedoszacowania częstości występowania Blastocystis.
Celem działania naukowego będzie charakterystyka zmienności wydalania Blastocystis w krótkim, kilkudniowym okresie oraz ocena, czy zróżnicowanie genetyczne mikroorganizmu może wpływać na jego wykrywalność. Projekt koncentruje się zatem nie tylko na porównaniu metod laboratoryjnych, lecz przede wszystkim na biologicznych uwarunkowaniach wykrywalności Blastocystis.
Materiał zostanie poddany analizie z wykorzystaniem uzupełniających się metod: mikroskopii bezpośredniej, hodowli in vitro oraz badań molekularnych ukierunkowanych na fragment genu 18S rRNA Blastocystis. W wybranych przypadkach, szczególnie przy rozbieżnościach pomiędzy wynikami poszczególnych metod, zastosowana zostanie pogłębiona analiza metodą nested PCR. Wybrane amplikony zostaną następnie poddane sekwencjonowaniu metodą Sangera, co umożliwi identyfikację subtypów i ocenę możliwych zależności pomiędzy wariantem genetycznym mikroorganizmu a dynamiką jego wydalania.
Projekt ma charakter pilotażowy i będzie stanowił etap przygotowawczy do badań prowadzonych w większej skali. Uzyskane wyniki mają pomóc w określeniu mechanizmów prowadzących do niedoszacowania częstości występowania Blastocystis, udoskonaleniu schematów pobierania i analizy materiału oraz opracowaniu założeń przyszłego projektu badawczego. W szerszej perspektywie badania mogą również dostarczyć informacji przydatnych w analizie wykrywalności innych eukariotycznych mikroorganizmów jelitowych wydalanych w sposób nieregularny.
Projekt stanowi rozwinięcie doświadczeń zdobytych przez dr. Rolanda Wesołowskiego podczas krótkoterminowej misji naukowej w Laboratory of Molecular and Evolutionary Parasitology na University of Kent, zrealizowanej w ramach COST Action CA21105 „Blastocystis under One Health”. Podczas pobytu badacz rozwijał kompetencje w zakresie hodowli Blastocystis, izolacji DNA oraz stosowania metod diagnostyki molekularnej.
Założenia badania zostaną również zaprezentowane międzynarodowemu środowisku naukowemu podczas 5th International Blastocystis Conference, która odbędzie się we wrześniu 2026 roku w La Lagunie na Wyspach Kanaryjskich.
Serdecznie gratulujemy uzyskania finansowania i życzymy powodzenia w realizacji badań!
